مشاور

تعيين پرخاشگري نوجوانان بر حسب مؤلفه‌هاي شخصيت بررسي و رابطهء اين مؤلفه‌ها و سطح پرخاشگري با مؤلفه‌هاي شخصيتي پدران و تاثير شيوه درمانگري تنيدگي‌زدايي بر پرخاشگري, / عباسعلي اللهياري؛ به راهنمايي: پريرخ دادستان.

اين رساله به تعيين پرخاشگري نوجوانان بر حسب مؤلفه‌هاي شخصيت و بررسي رابطهء اين مؤلفه‌ها و سطح پرخاشگري با مؤلفه‌هاي شخصيتي پدران و تاثير شيوهء درمانگري تنيدگي‌زدايي بر پرخاشگري پرداخته است . در اين پژوهش در وهلهء اول از ميان طيف وسيعي (320 نفر) از دانش‌آموزان پسر 15 تا 18 سالهء دبيرستاني كه از طريق پرسشنامهء چهارده عاملي شخصيت "كتل" مورد ارزشيابي قرار گرفته بودند، 38 نفر براساس اكتساب نمرهء بالاتر از ميانگين در سه مؤلفهء سلطه "E+" تنش "Q4+" و تحريك‌پذيري "D+" به عنوان گروه نمونه گزينش شدند. آنگاه براي تاييد پرخاشگري اين گروه، پرسشنامهء پرخاشگري و ضوابط نشانه شناختي DSM IV در خصوص اختلال رفتار پرخاشگرانه، نيز به كار گرفته شد و ضمن تاييد پرخاشگري آنان، نيمرخ روانشناختي گروه نمونه در سطح 14 عامل شخصيت و چهار مؤلفهء پرخاشگري با گروه هنجاري مقايسه شد. در وهلهء دوم با اجراي پرسشنامهء 16 عاملي شخصيت "كتل" ضمن ترسيم نيمرخ روانشناختي پدران گروه نمونه، رابطهء مؤلفه‌هاي شخصيتي پدران با مؤلفه‌هاي شخصيتي و سطح پرخاشگري فرزندانشان وارسي شد. و سرانجام در وهلهء سوم، گروه نمونه براساس نمرات سه مؤلفهء ملاك در دو گروه جور شدند و سپس به طور تصادفي يك گروه از آنان به عنوان گروه آزمايش به مدت 13 هفته تحت شيوهء درمانگري تنيدگي‌زدايي قرار گرفت . پس از اجراي درمانگري، مجددا مؤلفه‌هاي شخصيتي، سطح پرخاشگري و نشانه‌هاي رفتار پرخاشگرانهء دو گروه مورد ارزشيابي قرار گرفت تا با نتايج قبل از اجراي درمانگري و گروه گواه كه هيچ نوع درمانگري دريافت نكرده بود، مقايسه شود. براي تجزيه و تحليل داده‌ها در سطوح مختلف تحليل از آزمون t براي دو گروه مستقل و ضريب همبستگي پيرسون استفاده شد. در وهلهء نخست نتايج آماري نشان داد كه تعيين پرخاشگري نوجوانان براساس سه مؤلفهء ملاك واجد اعتبار قابل قبول است . در وهلهء دوم، نتايج نشان داد كه پاره‌اي از مؤلفه‌هاي شخصيتي پدران با پاره‌اي از مؤلفه‌هاي شخصيتي و سطح پرخاشگري نوجوانان مرتبط است . در وهلهء سوم از لحاظ تاثير شيوهء درمانگري تنيدگي‌زدايي، نتايج نشان داد كه درمانگري به كار گرفته شده در تغيير بخش عمده‌اي از مؤلفه‌هاي شخصيت (مؤلفه‌هاي حوزهء اضطرابي، حوزهء روابط اجتماعي و حوزهء ارزشي) به عنوان زيرساخت‌هاي رفتار پرخاشگرانه مؤثر است . افزون بر اين درمانگري در كاهش سطح پرخاشگري نوجوانان و نشانه‌هاي آن واجد اثربخشي قابل ملاحظه‌اي است .